Uit welke rechten bestaat het auteursrecht?

Het auteursrecht is geregeld in de Auteurswet. Deze stamt terug tot 1912, hoewel er in de tussentijd uiteraard wel wijzigingen in zijn opgetreden. Het doel van de wet is om de maker van een oorspronkelijk werk te beschermen door deze maker de exclusieve rechten te geven over het gebruik van zijn werk. Dat wil dus zeggen dat zonder uw toestemming niemand uw werk mag vermenigvuldigen of verspreiden. Als iemand uw werk wil gebruiken, moet diegene dus uw toestemming vragen. U bepaalt zelf of u wel of geen toestemming verleent en als u dat doet, dan kunt u bovendien voorwaarden aan het gebruik stellen. De meest voor de hand liggende voorwaarde is natuurlijk dat u een vergoeding vraagt in ruil voor toestemming om uw werk op een bepaalde manier te mogen gebruiken. Een galerie betaalt u bijvoorbeeld om uw kunstwerk tentoon te mogen stellen of een televisieomroep geeft u een financiële vergoeding in ruil voor het recht om uw documentaire te mogen vertonen. Het auteursrecht maakt het dus mogelijk om verdiensten, of ander profijt, uit uw werk te halen. Maar hoe zit dat auteursrecht nu eigenlijk precies in elkaar?

Drie soorten recht

Het auteursrecht kan opgesplitst worden in drie rechten. De eerste twee rechten hebben betrekking op het openbaar maken en het verveelvoudigen van uw werk. Wanneer er auteursrecht op uw werk rust, dan betekent dat dat u als enige het recht heeft om te beslissen over het openbaar maken en het verveelvoudigen van uw werk.

Werk openbaar maken wil zeggen dat het werk beschikbaar komt voor het publiek. Kort gezegd betekent dat dat anderen uw werk kunnen lezen, horen of zien, afhankelijk van wat voor soort werk het betreft. Muziek wordt bijvoorbeeld openbaar gemaakt wanneer deze tijdens een festival wordt gedraaid en een boek wordt openbaar als het gepubliceerd wordt door een uitgever en in de boekhandel te koop is. Maar ook wanneer uw boek als e-book op het internet beschikbaar is, betreft het een openbaarmaking van uw werk. Het middel dat gebruikt is om uw werk openbaar te maken is dus niet relevant, of uw werk nu op papier staat of digitaal te vinden is, of dat het te horen is op de radio of te zien is bij een tentoonstelling. Zodra anderen uw werk kunnen waarnemen, is uw werk openbaar gemaakt. Om dat te mogen doen, moet u als auteursrechthebbende eerst toestemming geven.

Voor het verveelvoudigen van uw werk geldt eigenlijk hetzelfde als voor het openbaar maken, namelijk dat het niet uitmaakt welk middel er is gebruikt om uw werk te verveelvoudigen. Bij tekst of foto’s kunt u denken aan kopieën, maar ook het natekenen van uw werk geldt als verveelvoudiging. Daarbij hoeft een kopie niet exact hetzelfde te zijn; zolang uw persoonlijke stempel of karakter in de kopie duidelijk aanwezig is zonder dat u daarvoor toestemming heeft gegeven, is er sprake van inbreuk op uw auteursrecht. Zonder uw toestemming mogen er dus ook geen bewerkingen worden gedaan, zoals een vertaling van uw teksten of het vereenvoudigd, of in een andere materiaalsoort, nabootsen van een beeldend kunstwerk van uw hand.

Uw reputatie

Naast het recht om uw werk openbaar te maken en het recht om uw werk te verveelvoudigen, heeft het auteursrecht ook nog betrekking op een derde recht, namelijk de persoonlijkheidsrechten. Dit worden ook wel de morele rechten genoemd. Deze rechten hebben niet zozeer te maken met de mogelijkheid om aan uw werk te verdienen of ander profijt eruit te kunnen halen, maar gaan over de band die u heeft met uw persoonlijke creatie. Het geeft de maker van een werk het recht om op te treden tegen aantasting van zijn werk. Daaronder vallen in principe alle zaken die de reputatie van de maker kunnen schenden en die als het ware kunnen leiden tot verminking van het werk. Stel bijvoorbeeld dat uw uitgever uw roman onder een andere titel wil gaan publiceren, dan kunt u dit op grond van de persoonlijkheidsrechten voorkomen. Ook kunt u op basis van deze rechten een naamsvermelding eisen wanneer uw werk wordt gepubliceerd en kunt u bezwaar maken wanneer uw werk zonder uw naam of onder een andere naam naar buiten wordt gebracht.

Het auteursrecht is dus onder te verdelen in drie verschillende rechten, die samen vrij veelomvattend zijn. Zit u in een situatie waarin u twijfelt of uw auteursrecht is geschonden? Neem dan vrijblijvend contact op met onze juristen en advocaten. Wij geven u graag advies.