Foto

Op foto’s rust vrijwel altijd auteursrecht. Dat wil zeggen dat alleen de maker van de foto het recht heeft om de foto openbaar te maken of te verveelvoudigen. De maker kan deze rechten desgewenst overdragen aan iemand anders of kan de rechten zelf behouden maar door middel van een licentie iemand wel toestemming geven om een foto te gebruiken. Dat geldt overigens niet alleen voor foto’s, maar ook voor andersoortige afbeeldingen, zoals tekeningen, logo’s of schilderijen. Op alle afbeeldingen is automatisch het auteursrecht van toepassing. Toch komt het geregeld voor dat de maker van een foto deze terugziet in een publicatie waarvoor geen toestemming is gevraagd. Zeker wanneer u uw foto’s op internet heeft gepubliceerd, bijvoorbeeld op uw eigen website, is het eenvoudig voor anderen om uw foto te kopiëren en ook te gebruiken. Zo kan het gebeuren dat u plots uw eigen foto in een brochure ziet staan of dat u uw werk op de website van een bedrijf voorbij ziet komen. Wat kunt u in dit geval doen?

Uw foto in een reclamefolder

Op het auteursrecht zijn een aantal uitzonderingen van toepassing. Zo mag uw foto bijvoorbeeld gebruikt worden voor onderwijsdoeleinden, zonder dat u daar toestemming voor heeft gegeven. Ook is een kopie van een auteursrechtelijk beschermd werk maken toegestaan, mist het gaat om een enkele kopie voor thuisgebruik. Maar het is niet de bedoeling dat anderen geld verdienen aan uw foto’s, terwijl u geen toestemming heeft gegeven om uw werk te gebruiken. Als u dus opeens uw foto tegenkomt in een reclamefolder, dan is er waarschijnlijk sprake van onrechtmatig gebruik en kunt u juridische actie ondernemen. Ook wanneer uw foto zonder uw toestemming gebruikt wordt op een website, kan dat een inbreuk op uw auteursrecht betekenen. Wanneer het echter om een beeldcitaat gaat vervalt uw recht en bij portretten heeft u daarnaast nog te maken met een beperking van uw rechten als gevolg van het portretrecht.

Een beeldcitaat

Onder bepaalde voorwaarden mag een foto of afbeelding door anderen geciteerd worden. U denkt bij een citaat wellicht eerder aan een stukje tekst dat met bronvermelding opgenomen wordt in bijvoorbeeld een artikel of essay. Maar ook een afbeelding kan worden geciteerd. Het citaatrecht bepaalt dat er geen toestemming nodig is voor het citeren van andermans werk, zolang de bron en de naam van de maker erbij vermeld worden. Een beeldcitaat moet echter wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo mag een afbeelding alleen worden overgenomen ter verduidelijking van de tekst. Dat houdt in dat de afbeelding functioneel is en niet alleen maar is toegevoegd als versiering. Een functioneel gebruik van een foto is bijvoorbeeld wanneer een krant een artikel heeft gewijd aan een bepaalde plantensoort die in het hooikoortsseizoen veel klachten oplevert, en daarbij een foto van u gebruikt heeft van de betreffende plant. Zolang de foto een klein onderdeel van het geheel is en dient ter verduidelijking zal dit volgens het citaatrecht toegestaan zijn. Wanneer uw foto echter puur als versiering en zonder functioneel nut is geplaatst, of wanneer uw foto voor commerciële doeleinden wordt gebruikt, dan moet daar vooraf uw toestemming voor zijn verkregen.

Een portretfoto

Stel dat u in opdracht een serie portretfoto’s van iemand heeft gemaakt. De foto’s zijn uw werk en u heeft daar dan ook het auteursrecht op. Maar de geportretteerde heeft ook rechten. Als de foto’s in opdracht zijn gemaakt, dan mag u als maker deze niet zomaar publiceren. De geportretteerde dient daar eerst toestemming voor te geven en heeft daarmee dus het recht om te bepalen of de foto’s openbaar worden gemaakt. Andersom mag ook de geportretteerde uw werk slechts in beperkte mate publiceren. Het is bijvoorbeeld toegestaan om kopieën van de portretfoto’s te maken en uit te delen aan familieleden, maar de geportretteerde mag uw werk niet zonder uw toestemming voor commerciële doeleinden gebruiken. Bij een portretfoto speelt dus niet alleen uw auteursrecht een rol, maar heeft u ook te maken met het portretrecht.

Juridische actie ondernemen

Maar wat nu te doen wanneer uw foto of afbeelding zonder uw toestemming is gebruikt, bijvoorbeeld in een reclame of op een website? Dan is dat in principe een inbreuk op uw auteursrecht, mits het gebruik niet aan de vermelde uitzonderingen voldoet. U kunt bezwaar tegen het gebruik maken door een brief te sturen waarin u verzoekt uw afbeelding te verwijderen. Als de situatie ernstiger is, doordat u bijvoorbeeld inkomsten misloopt door het onrechtmatige gebruik van uw foto, kunt u ook overwegen om een gerechtelijke procedure te starten en een schadevergoeding te eisen. Dit is een complex proces waar veel bij komt kijken. Wij adviseren daarom om u goed te laten informeren door professionele juristen of advocaten. Wij zijn gespecialiseerd in auteursrecht en hebben veel ervaring met zaken op dit gebied. Wij kijken dan ook graag met u naar de mogelijke stappen die u kunt ondernemen en kunnen u begeleiden bij eventuele juridische acties. Neem voor meer informatie vrijblijvend contact met ons op.